Là một bộ phận quan trọng của hệ thống kinh tế xã hội và là nhà cung cấp dịch vụ công, Bưu điện không chỉ tăng tốc số hóa mà còn đảm bảo rằng chuyển đổi số bao gồm tất cả các nhóm dân cư và phục vụ họ theo cách tốt nhất và công bằng nhất. Nhà điều hành bưu chính quốc gia của Việt Nam, Bưu điện Việt Nam, cung cấp hỗ trợ thiết yếu cho từng trong ba trụ cột chính của Chương trình chuyển đổi số quốc gia: chính phủ số, nền kinh tế số và xã hội số. UPU đã trao đổi với ông Phạm Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam về điều gì xác định vai trò then chốt của Bưu điện trong kế hoạch số hóa quốc gia và những việc cần làm để phát huy hết tiềm năng này.
Việt Nam đang nỗ lực để đạt được gì với Chương trình Chuyển đổi số Quốc gia?
Để theo đuổi chuyển đổi số, Chính phủ Việt Nam gần đây đã ban hành một số chính sách và quyết định quan trọng, làm cơ sở cho việc triển khai thực hiện chuyển đổi số quốc gia. Chúng bao gồm Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030, Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử giai đoạn 2021-2025 và tầm nhìn đến năm 2030 và Chiến lược quốc gia phát triển nền kinh tế số và xã hội số đến năm 2025 tầm nhìn đến năm 2030. Các chiến lược quốc gia đó nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển dựa trên tám trụ cột: nhận thức số, thể chế số, hạ tầng số, nguồn nhân lực số, an ninh mạng, chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.
Chuyển đổi số dựa trên ba trụ cột chính - chính phủ số, nền kinh tế số và xã hội số - có tác động bao trùm đến mọi tổ chức, cơ quan, thành phố và tỉnh. Nó có tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực kinh tế xã hội, góp phần tăng năng suất, đổi mới mô hình sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tại Việt Nam, chuyển đổi số được coi là cuộc cách mạng có sự tham gia của tất cả mọi người. Tuy nhiên, nó chỉ có thể phát huy tác dụng khi mỗi người tích cực tham gia và tận hưởng những lợi ích mà nó mang lại. Do đó, quá trình chuyển đổi kỹ thuật số mang sứ mệnh quan trọng là phổ cập và cá nhân hóa các dịch vụ khác nhau, chẳng hạn như giáo dục và chăm sóc sức khỏe cho mọi người trong cộng đồng để phục vụ họ tốt hơn. Ngoài ra, chuyển đổi kỹ thuật số tạo cơ hội cho người dân ở các vùng sâu, vùng xa, biên giới và các khu vực hải đảo tiếp cận các dịch vụ trực tuyến một cách công bằng, bình đẳng và nhân văn, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Vai trò của Bưu điện trong chiến lược chuyển đổi số của Việt Nam là gì?
Dịch vụ bưu chính đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo luồng dữ liệu và vật tư thông suốt, hỗ trợ thương mại điện tử với dịch vụ chuyển phát, đáp ứng nhu cầu kinh tế xã hội và ứng phó kịp thời với thiên tai, thảm họa và đại dịch. Trong Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Bưu điện được xác định là cơ sở hạ tầng thiết yếu hỗ trợ việc tạo ra nền kinh tế số, chủ yếu là thương mại điện tử và đóng góp vào sự phát triển của chính phủ số và xã hội số.
Về chính phủ số, Bưu điện Việt Nam là đối tác hàng đầu được Chính phủ tin tưởng giao nhiệm vụ phát triển một số nền tảng số và cung cấp dịch vụ số cho công chúng, bao gồm thông qua dự án “Phát triển nền tảng địa chỉ số cho hộ gia đình Việt Nam”.
Về nền kinh tế số, Bưu chính tạo điều kiện cho thương mại điện tử và cung cấp cơ sở hạ tầng cho nền kinh tế số. Bưu điện Việt Nam có lợi thế đáng kể với mạng lưới rộng khắp cả nước với gần 28.000 điểm phục vụ và tỷ lệ phủ sóng bưu chính đến 100% ở mọi xã trong cả nước. Doanh nghiệp này có thể đưa sản phẩm của các hộ kinh doanh và hợp tác xã địa phương đến mọi miền đất nước và xa hơn nữa để tiêu thụ, từ đó thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế số trong nông nghiệp và nông thôn.
Trong năm 2021 và quý đầu tiên của năm 2022, các doanh nghiệp bưu chính đã tham gia vào Chương trình thúc đẩy kinh tế số nông nghiệp và nông thôn trong khuôn khổ Chương trình chuyển đổi số quốc gia Việt Nam. Gần 6 triệu hộ sản xuất nông nghiệp đã được tập huấn kỹ năng số để vận hành trên nền tảng thương mại điện tử và khoảng 100.000 sản phẩm nông nghiệp đã được niêm yết trên nền tảng thương mại điện tử do các doanh nghiệp bưu chính Việt Nam thiết lập. Những kết quả đó thu hẹp khoảng cách thương mại điện tử giữa các cộng đồng thành thị và nông thôn.
Trong điều kiện của xã hội số, Bưu chính đã trở thành một ngành dịch vụ tham gia vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo phúc lợi xã hội và củng cố lòng tin xã hội. Ngoài ra, Bưu điện còn góp phần vào công tác phòng chống, ứng phó với thiên tai, dịch bệnh và các trường hợp khẩn cấp theo chỉ đạo của Chính phủ.
Ví dụ, trong đại dịch COVID-19, tại các tỉnh thành phố áp dụng các biện pháp ngăn cách xã hội, các doanh nghiệp bưu chính đã tích cực tham gia cung cấp các mặt hàng thiết yếu cho người dân bằng cách thành lập 4.346 điểm phân phối các mặt hàng thiết yếu và phân phối 102.974 tấn hàng hóa với tổng giá trị là 994 tỷ đồng.
Đại diện Bưu điện Việt Nam
Bưu điện Việt Nam đã hỗ trợ kỹ thuật số cho các nhóm ít đại điện và các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) như thế nào?
Vietnam Post là đơn vị đi đầu trong lĩnh vực chuyển đổi số. Với vai trò là nhà khai thác bưu chính quốc gia kiểm soát mạng bưu chính công cộng, Bưu điện Việt Nam tích cực triển khai các chương trình phổ cập kỹ năng số và triển khai các tiện ích số mới tại các vùng sâu, vùng xa, nơi còn hạn chế khả năng tiếp cận các lợi ích của chuyển đổi số. Ngoài ra, Vietnam Post còn là tổ chức trung gian thanh toán được cấp phép, cung cấp các ứng dụng di động cho phép chuyển tiền và thanh toán trực tuyến các dịch vụ thiết yếu qua điện thoại thông minh và hoạt động như một kênh kỹ thuật số cho các dịch vụ tài chính và ngân hàng khác. Ngoài ra, Bưu điện Việt Nam còn hợp tác với nhiều ngân hàng và tổ chức tài chính khác để hỗ trợ việc thu, chi dịch vụ vay thay mặt cho khách hàng một cách an toàn và thuận tiện.
Để hỗ trợ các SMEs trong hành trình chuyển đổi số, Vietnam Post phân phối các giải pháp quản trị kinh doanh số cho các SMEs và cung cấp cho họ các công cụ giám sát phân phối dưới dạng Open API có thể được sử dụng tương thích và dễ dàng với các hệ thống IT hiện có của họ. Cuối cùng, thông qua nền tảng địa chỉ số được liên kết với bản đồ số quốc gia, Bưu điện thúc đẩy hơn nữa sự phát triển của thương mại điện tử và nền kinh tế số.
Song song đó, Bộ đang thực hiện cách thức nào để tạo điều kiện thúc đẩy quá trình chuyển đổi số của chính Bưu điện?
Với tư cách là cơ quan chính phủ chủ trì thực hiện Chương trình quốc gia về chuyển đổi số của Việt Nam, Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) đã thực hiện nhiều bước để thúc đẩy chuyển đổi số của ngành TT&TT, trong đó có Bưu chính. Một số nỗ lực chính bao gồm:
• Năm 2021, Bộ đã triển khai chương trình hỗ trợ SMEs chuyển đổi số, mang lại lợi ích cho 16.000 doanh nghiệp. Vào năm 2022, chương trình này đã được mở rộng hơn nữa để nhắm mục tiêu thêm 30.000 công ty, bao gồm cả các doanh nghiệp bưu chính. Thêm vào đó có các hình thức hỗ trợ khác, các doanh nghiệp được giảm 50% chi phí khi thuê hoặc mua các nền tảng và giải pháp kỹ thuật số từ danh sách được Bộ công bố chứng nhận.
• Đầu năm 2022, Bộ TT&TT đã xây dựng “Chiến lược phát triển Bưu chính đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030” trình Thủ tướng Chính phủ thông qua. Chiến lược dự kiến Bưu điện trở thành cơ sở hạ tầng thiết yếu cho nền kinh tế số và thương mại điện tử, chính phủ số và xã hội số của đất nước, từ đó giúp thực hiện mục tiêu Việt Nam kỹ thuật số vào năm 2030. Chiến lược cũng xác định chuyển đổi số là công cụ chính để tiếp tục phát triển sự phát triển của Bưu điện, đặc biệt nhấn mạnh vào:
1. Xây dựng Hubs và mega-hubs phù hợp với quy hoạch của hệ thống logistics quốc gia.
2. Phát triển nền tảng địa chỉ số Việt Nam gắn với bản đồ số quốc gia để hỗ trợ tăng trưởng thương mại điện tử và nền kinh tế số.
3. Mở rộng hệ sinh thái dịch vụ bưu chính trên cơ sở ứng dụng công nghệ số.
Thứ trưởng bộ TT&TT Nguyễn Huy Dũng
Những thách thức chính của chuyển đổi kỹ thuật số bưu chính là gì và UPU có thể giúp các nước thành viên giải quyết chúng như thế nào?
Theo báo cáo của UPU “Nền kinh tế kỹ thuật số và các hoạt động bưu chính kỹ thuật số - Bức tranh toàn cảnh” , các nghiên cứu hoặc báo cáo kỹ thuật số toàn cầu hoặc khu vực dường như không đề cập cụ thể đến Bưu chính. Mặc dù chuyển đổi kỹ thuật số đang diễn ra mạnh mẽ trên hầu hết các bộ phận của nền kinh tế, nhưng điều đó ít đúng hơn đối với lĩnh vực bưu chính. Do đó, việc thúc đẩy các chương trình số hóa bưu chính và triển khai các công nghệ tiên tiến để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và sản xuất kinh doanh bưu chính là hết sức cần thiết.
Tại Việt Nam, trong khi thực hiện chuyển đổi số trong lĩnh vực bưu chính đã gặp phải một số thách thức, đó là:
• Do đặc thù của lĩnh vực bưu chính, nhiều quy trình vẫn ở dạng lao động thủ công và do đó đòi hỏi lực lượng lao động lớn với thời gian xử lý dài, điều này khiến quá trình chuyển đổi số không được tiến hành nhanh chóng và toàn diện.
• Các doanh nghiệp bưu chính chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ, nguồn lực và vốn đầu tư vào công nghệ còn hạn chế nên chưa phát triển được các giải pháp công nghệ, nền tảng số hỗ trợ sản xuất kinh doanh.
• Nhân viên bưu điện gặp khó khăn trong việc sử dụng, ứng dụng công nghệ mới trong quản lý và điều hành doanh nghiệp do thiếu kỹ năng số.
Để giúp các thành viên của Liên minh vượt qua những thách thức này, UPU có thể sẽ xem xét một số hành động sau:
1. Tiến hành nghiên cứu, đánh giá lợi ích và thách thức của chuyển đổi số đối với các nước thành viên để họ tham khảo và làm căn cứ xây dựng chính sách của mình
2. Phát triển một số nền tảng kỹ thuật số chính để chia sẻ giữa các nhà khai thác bưu chính được chỉ định nhằm giúp họ tiết kiệm tài nguyên
3. Nghiên cứu khả năng hình thành quỹ hỗ trợ chuyển đổi số cho các quốc gia đang và kém phát triển (tương tự như Quỹ Chất lượng Dịch vụ của UPU - QSF).
Cuối cùng, UPU nên tiếp tục thực hiện các dự án hỗ trợ kỹ thuật của mình, vốn rất cần thiết để hỗ trợ các nước thành viên trong việc nghiên cứu và phát triển các nền tảng kỹ thuật số đáp ứng nhu cầu của họ.
Theo Int news
